«Ο Προμηθέας έφερε στους ανθρώπους τη φωτιά. Τι έφεραν οι άνθρωποι στους ανθρώπους όταν έφτιαξαν το blockchain;»
Ο μύθος της φωτιάς
Κάποτε, οι θεοί κράτησαν τη φωτιά για τον εαυτό τους. Ήταν δύναμη και έλεγχος, ήταν θεϊκό προνόμιο. Ο Προμηθέας όμως, έκλεψε αυτή τη φλόγα και την έδωσε στους ανθρώπους. Όχι απλώς για να ζεσταθούν αλλά για να μάθουν να δημιουργούν, να εξερευνούν, να σκέφτονται. Ήταν η πρώτη τεχνολογική πράξη ανυπακοής.
Και η τιμωρία του;
Αιώνια. Γιατί όποιος αμφισβητεί τη μονοπώληση της δύναμης, πάντα πληρώνει.
Από τη φωτιά στην τυπογραφία και από τον κώδικα στην αποκέντρωση η ιστορία επαναλαμβάνεται με νέες μορφές. Ο Γουτεμβέργιος έδωσε τη γνώση στους πολλούς, ο Alan Turing άνοιξε τον δρόμο για τις μηχανές του νου, ο Tim Berners-Lee σχεδίασε το World Wide Web χωρίς πατέντες και η λίστα των ανθρώπων που έφεραν την φωτιά είναι ατελείωτη. Κάθε φορά που μια τεχνολογία εξουσίας γίνεται κοινή, κάτι αλλάζει στον κόσμο. Ο κόσμος, απλώς, δεν το καταλαβαίνει αμέσως. Το blockchain είναι το επόμενο κεφάλαιο αυτής της αφήγησης γιατί είναι μια τεχνολογία που δεν ζητά άδεια ούτε μεσάζοντες.
Το blockchain ως σύγχρονη φωτιά, στην πιο βαθιά του μορφή, είναι ένα σύστημα εμπιστοσύνης χωρίς επιτήρηση. Όπως η φωτιά απελευθέρωσε τους ανθρώπους από το σκοτάδι, έτσι και το blockchain επιχειρεί να απελευθερώσει τον άνθρωπο από το συστημικό μονόλογο: τις τράπεζες, τα κράτη, τις πλατφόρμες.
Δεν χρειάζεται να σε “εγκρίνει” κάποιος για να ανοίξεις wallet ή να σε “πιστοποιήσει” κάποιος για να συμμετέχεις. Δεν υπάρχει κουμπί “μπαν”. Αυτό είναι επαναστατικό αλλά και επικίνδυνο γιατί όπως η φωτιά μπορεί να ζεστάνει, μπορεί και να καταστρέψει.
Ο κίνδυνος και η ανάγκη της φωτιάς
Δεν είναι όλα ρομαντικά. Όταν η φωτιά του blockchain άναψε, ήρθαν και οι θερμοκέφαλοι. Είδαμε απάτες, φούσκες, εκμετάλλευση και δυστυχώς θα ξαναδούμε στο μέλλον. Ο άνθρωπος είναι ίδιος, μόνο το εργαλείο αλλάζει. Ο Sam Bankman υποσχέθηκε νέα χρηματοοικονομική ηθική. Έστησε την FTX και κατέρρευσε. Το Terra του Do Kwon έχτισε γέφυρες από αέρα και εξερράγη συμπαρασύροντας τα πάντα. Πόσοι ακόμη “λυτρωτές” κάηκαν από τη φωτιά που έφεραν;
Αλλά αυτό δεν ακυρώνει το blockchain. Το καίει, το καθαρίζει, το επανακαθορίζει. Όπως σε κάθε επανάσταση έτσι και τώρα, η πρώτη φωτιά δεν είναι ποτέ η τελική. Η δύναμη του blockchain δεν είναι ο κώδικας του. Είναι το ποιος μπορεί να γράψει κώδικα, να προτείνει, να συμμετέχει.
- Ένα παιδί στην Ινδονησία μπορεί να πουλήσει την τέχνη του ως NFT χωρίς να ανοίξει λογαριασμό. Μια καλλιτέχνις στην Κολομβία μπορεί να πουλά τη δουλειά της ως NFT απευθείας στο παγκόσμιο κοινό, χωρίς γκαλερί και χωρίς μεσάζοντες.
- Ένας ερευνητής σε πανεπιστήμιο της Ινδίας μπορεί να δημοσιεύσει τα αποτελέσματά του on-chain, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και πρόσβαση ακόμα κι αν το σύστημα τον αγνοεί.
- Ένα παιδί στη Βραζιλία μπορεί να παίζει ένα Web3 παιχνίδι και να αποκτά ownership σε αντικείμενα που μπορεί να πουλήσει, να ανταλλάξει, να αξιοποιήσει.
- Μια ομάδα παραγωγών καφέ στην Ονδούρα μπορεί να ενσωματώσει tracking NFTs για την προέλευση των προϊόντων τους, και να πουλήσει premium παρτίδες χωρίς να περάσει από αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
- Ένας δάσκαλος στην Κένυα μπορεί να ανεβάζει εκπαιδευτικό υλικό στο Arweave και να διασφαλίζει ότι δεν θα διαγραφεί ποτέ.
- Ένας developer στην Ταϊλάνδη μπορεί να χτίζει smart contracts και να πληρώνεται σε stablecoins από DAO στην Ευρώπη χωρίς να υπογράψει συμβόλαιο ή να ζητήσει βίζα.
- Μια κοινότητα στην Αργεντινή μπορεί να κρατήσει την αξία της σε stablecoins χωρίς την άδεια της κυβέρνησης.
- Ένας ακτιβιστής μπορεί να χρηματοδοτηθεί απευθείας, χωρίς να περάσει από τοίχους λογοκρισίας.
Οι δυνατότητες είναι απεριόριστες και αυτή η φωτιά σου δίνει την ικανότητα να δημιουργήσεις σε συνθήκες που πριν απλώς επέτρεπαν την επιβίωση.
Οι Προμηθείς του Web3
Δεν υπάρχει μόνο ένας Προμηθέας σήμερα. Υπάρχουν πολλοί:
- Kevin Owocki, που ξεκίνησε το Gitcoin, τη βασικότερη πλατφόρμα δημόσιας χρηματοδότησης για open source στο Web3.
- Aya Miyaguchi, γενική διευθύντρια του Ethereum Foundation που προώθησε την ανάπτυξη με ήθος, εκπαίδευση και διεθνή εμβέλεια.
- Julian Assange, ο άνθρωπος που πλήρωσε για την πληροφοριακή ελευθερία, και τώρα το AssangeDAO χρηματοδοτεί την απελευθέρωσή του.
- Griff Green, που με το Giveth και το Commons Stack δημιουργεί κοινότητες γύρω από την ψηφιακή φιλανθρωπία.
- Juan Benet, που έδωσε στο Web3 την υποδομή για αποκεντρωμένη αποθήκευση και διαιώνιση της πληροφορίας, μια αθόρυβη αλλά κρίσιμη αποστολή.
- Kelsey Hightower, μηχανικός της Google που στηρίζει το open source με πράξεις, όχι λόγια.
- Olaoluwa Osuntokun (Lightning Labs), που φέρνει το Bitcoin σε περιοχές χωρίς τραπεζικό σύστημα.
- Jutta Steiner (ex-Parity), που έβαλε την αποκέντρωση πάνω από το PR.
Όλοι αυτοί και πολλοί ακόμα πήραν το ρίσκο να φέρουν τη φωτιά, όχι να τη μονοπωλήσουν.
Τα ερωτήματα σήμερα δεν είναι τεχνικά αλλά πολιτισμικά. Θέλουμε ένα διαδίκτυο που απλώς λειτουργεί ή ένα που λειτουργεί εναντίον μας; Θέλουμε ένα μέλλον χωρίς μεσάζοντες ή βολευόμαστε με ένα παρόν που προσφέρει ευκολία με αντάλλαγμα τον έλεγχο; Η φλόγα του Web3 είναι εδώ. Όχι τέλεια. Όχι σταθερή. Αλλά δική μας.
Όπως είπε ο Σέρβος συγγραφέας Danilo Kiš: «Το φως που δεν μπορείς να μοιραστείς, δεν είναι φως. Είναι μόλυνση.»
Το Web3 είναι ακόμα νέο και σε πειραματικό στάδιο. Ανώριμο αλλά και γεμάτο πιθανότητες. Και αν στο τέλος η μεγαλύτερη αξία του blockchain δεν είναι το χρήμα ή οι DAO, αλλά το ότι ανάβει ξανά την ιδέα πως ο άνθρωπος μπορεί να συμμετέχει και όχι μόνο να υπακούει;
Τότε ίσως αξίζει όλα τα ρίσκα του. Γιατί η φωτιά, όταν περνάει από χέρι σε χέρι, δεν σβήνει.
Γίνεται πολιτισμός.
